Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży stało się jednym z najczęściej podejmowanych tematów współczesnej edukacji. Łatwo jednak zatrzymać się na alarmujących liczbach, diagnozach i kolejnych kryzysach. Warto zapytać wcześniej: co może zauważyć nauczyciel, rodzic lub wychowawca, zanim młody człowiek będzie potrzebował pomocy specjalisty?
W rozmowie z dr n. med. Aleksandrą Lewandowską przyglądamy się temu, co dzieje się z uczniem, który zaczyna sobie nie radzić. Rozmawiamy o sygnałach kryzysu, stresie szkolnym, znaczeniu relacji oraz o tym, jak szkoła może wspierać młodych ludzi. Pytamy także, czego nauczyciel nie powinien robić i gdzie przebiega granica jego odpowiedzialności.
Co mówią nam dane?
„Diagnoza Młodzieży 2026” pokazuje, że około 60 procent nastolatków doświadcza chronicznego stresu i przemęczenia, a 40 procent wykazuje objawy depresyjne. Z kolei badanie UNICEF Polska wskazuje na różnicę między perspektywą uczniów i nauczycieli: siedmioro na dziesięcioro młodych ludzi wymienia stres szkolny jako jeden z poważnych problemów, podczas gdy dostrzega go tylko niewielka część nauczycieli.
Co kryje się za tymi liczbami? Czy szkoła widzi trudności młodych, czy częściej zauważa dopiero ich konsekwencje: gorsze oceny, nieobecności i wycofanie?
Relacja i uważność
Punktem wyjścia rozmowy jest relacja. Jak być uważnym na młodego człowieka? Kiedy wycofanie, zmęczenie lub gorszy dzień powinny wzbudzić niepokój? Czy poczucie, że w szkole ktoś ucznia zna i zauważa, może stać się dla niego ważnym wsparciem?
Nauczyciel nie jest terapeutą
Od szkoły oczekuje się coraz więcej, ale nauczyciel nie powinien zastępować psychologa, psychoterapeuty ani lekarza. Rozmawiamy o granicach odpowiedzialności wychowawcy, pierwszej rozmowie z uczniem i o tym, kiedy warto włączyć rodziców oraz specjalistów.
W rozmowie pojawia się także konkretna sytuacja: uczeń, który przez kilka tygodni wycofuje się, opuszcza lekcje i przestaje oddawać prace, ale zapewnia, że „wszystko jest okej”. Co może zrobić nauczyciel? Jak zacząć rozmowę i kiedy potrzebna jest szybka reakcja?
Gościni
Dr n. med. Aleksandra Lewandowska jest specjalistką psychiatrii dzieci i młodzieży oraz konsultantką krajową w tej dziedzinie. Pracuje w Szpitalu im. Józefa Babińskiego w Łodzi, gdzie koordynuje pracę Oddziału Psychiatrycznego dla Dzieci i Młodzieży. Szkoli lekarzy, psychologów i nauczycieli oraz uczestniczy w tworzeniu rozwiązań dotyczących zdrowia psychicznego młodych ludzi. Jest wiceprzewodniczącą Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia. Brała także udział w pracach nad podstawą programową edukacji zdrowotnej.
W rozmowie pytamy m.in.:
- jakie sygnały kryzysu psychicznego powinny zauważyć osoby dorosłe,
- dlaczego uczniowie i nauczyciele różnie oceniają skalę stresu szkolnego,
- jak relacje i więź ze szkołą wpływają na dobrostan młodych,
- gdzie kończy się rola nauczyciela, a zaczyna pomoc specjalisty,
- jak rozmawiać z uczniem, który mówi, że wszystko jest w porządku,
- kiedy włączyć rodziców, psychologa lub lekarza.
Na koniec zostawiamy nauczycielom i rodzicom prostą, ale ważną wskazówkę: co zauważyć, co powiedzieć i czego nie robić, gdy młody człowiek zaczyna sobie nie radzić.
🎙️ Rozmawia: ks. Jerzy Babiak SDB
🎧 Premiera: 23 października 2026 r. o godz. 15:00