Niemal 24 tysiące uczniów ze 123 szkół w całej Polsce wzięło udział w badaniu „Młodzi pod presją”. Raport Diagnoza Pedagogiczna 2025/2026 pokazuje, że samopoczucia uczniów nie da się oddzielić od tego, co dzieje się na lekcjach i w relacjach z innymi. Szczególnie mocny sygnał dotyczy starszej młodzieży: częsty smutek deklaruje około co trzeci uczeń IV klasy liceum.
Najważniejsze wyniki
- Trudności emocjonalne i fizyczne nasilają się w starszych klasach. Uczniowie częściej zgłaszają smutek, lęk, spadek energii i dolegliwości takie jak bóle głowy czy brzucha. Najwyższy poziom objawów depresyjnych odnotowano w liceach.
- Presja wiąże się także z jakością relacji. Bullying, dokuczanie, wykluczanie i krzywdzące zachowania dorosłych współwystępują z wyższą presją psychologiczną. W starszych klasach przemoc fizyczna ustępuje miejsca formom trudniejszym do zauważenia: ośmieszaniu, plotkom i izolowaniu.
- Wsparcie nauczycieli słabnie wraz z wiekiem uczniów. W szkołach podstawowych spada z każdą kolejną klasą. W liceach pozostaje niższe niż w młodszych klasach podstawówki. Raport wskazuje też, że przemoc werbalna ze strony nauczycieli występuje stosunkowo często.
- Obciążenie nie rozkłada się równo. Dziewczęta i osoby niebinarne częściej deklarują trudności emocjonalne i somatyczne. Większe obciążenie widać również wśród uczniów przekonanych o własnej neuroatypowości.
W jakim kierunku powinna zmieniać się szkoła?
Wcześnie zauważać sygnały przeciążenia. Spadek energii, wycofanie, bóle ciała czy trudności z koncentracją warto potraktować jako powód do rozmowy, a nie od razu jako lenistwo lub brak motywacji.
Zadbać o jasną drogę po pomoc. Uczeń powinien wiedzieć, do kogo może się zwrócić, czego może oczekiwać po zgłoszeniu i kto zadba o dalsze kroki. Reakcja dorosłych musi być przewidywalna i konsekwentna.
Budować bezpieczne relacje w klasie. Potrzebna jest regularna praca nad współpracą, poczuciem przynależności i reagowaniem na wykluczenie — również wtedy, gdy nie dochodzi do jawnej bójki.
Przyjrzeć się codziennej organizacji nauki. Koordynowanie sprawdzianów, czytelne kryteria oceniania, przestrzeń na odpoczynek i dostosowanie wsparcia do potrzeb uczniów mogą ograniczać niepotrzebne przeciążenie.
Raport nie stawia diagnoz klinicznych i nie dowodzi, że szkoła sama powoduje trudności. Pokazuje jednak wyraźny związek między samopoczuciem młodzieży a codziennymi relacjami i dostępnością wsparcia. Wymagania są częścią edukacji, ale uczniowie potrzebują też bezpieczeństwa, życzliwości i dorosłych, którzy reagują.
Badanie przeprowadzono za pomocą anonimowej ankiety internetowej. Opracowanie przygotowali: dr Piotr Rycielski, dr Radosław Kaczan, Mania Żurowska, Magdalena Bartylak i Kamila Dankowska.
Zapoznaj się z całym raportem „Młodzi pod presją. Diagnoza Pedagogiczna 2025/2026”.
Chcesz posłuchać rozmowy o przemocy rówieśniczej i reagowaniu szkoły? Posłuchaj odcinka #16 „Bullying w szkole” z dr. Radosławem Kaczanem — psychologiem Uniwersytetu SWPS i współtwórcą RESQL.
Przeczytaj także refleksję ks. Jerzego Babiaka „Każdy uczeń jest najważniejszy”