Nie tylko smartfon, TikTok i sztuczna inteligencja. Raport „Alpha Insights” próbuje spojrzeć na Pokolenie Alfa z innej perspektywy – oddając głos samym młodym. Okazuje się, że w ich codzienności równie ważne jak świat cyfrowy są szkoła, relacje, presja ocen, niepewność przyszłości i potrzeba bycia potraktowanym poważnie.
Kto przeprowadził badanie?
Raport „Alpha Insights. Raport o Pokoleniu Alfa” został przygotowany w 2026 roku przez Fundację Półtorej Minuty. Autorami opracowania są Dominik Kuc, Jan Pieniążek, Krystyna Piątkowska, Konrad Skotnicki i Oliwia Wyrzykowska, a autorką badania – Hanna Marek.
Co i dlaczego badano?
Celem badania było poznanie doświadczeń, potrzeb, postaw i wyzwań Pokolenia Alfa. Badaczy interesowało przede wszystkim to, jak młodzi sami opisują swoją codzienność i przyszłość, a szczególną uwagę poświęcono zdrowiu psychicznemu, kompetencjom przyszłości, zdrowiu i profilaktyce oraz funkcjonowaniu w świecie cyfrowym.
To ważne założenie: zamiast po raz kolejny opisywać młodych z perspektywy dorosłych, autorzy chcieli ich po prostu wysłuchać. Raport podkreśla przy tym, że badanie ma charakter jakościowy i eksploracyjny, nie jest więc badaniem reprezentatywnym.
Jak przeprowadzono badanie?
Wzięło w nim udział 17 osób w wieku 13–16 lat, pochodzących zarówno z małych miejscowości, jak i dużych miast. Dobór uczestników był celowy. Badanie miało charakter jakościowy, więc tej liczby 17 nie należy traktować jak próby reprezentatywnej dla całego Pokolenia Alfa.
W sierpniu 2026 roku przeprowadzono trzy około dwugodzinne wywiady grupowe online. Rozmawiano o codzienności, samopoczuciu, zdrowiu, przyszłości, sztucznej inteligencji i mediach społecznościowych.
Co mówią młodzi? Najważniejsze wnioski
- Szkoła zajmuje ogromną część ich życia. Nauka i obowiązki szkolne pochłaniają czas i energię, których później brakuje na hobby, sport czy spotkania z bliskimi.
- Źródłem napięcia nie jest wyłącznie internet. Młodzi wskazują przede wszystkim konflikty z bliskimi, oceny, presję szkolną i obawy związane z przyszłością. Z trudnymi emocjami częściej radzą sobie przez sport, hobby, film czy odwracanie uwagi niż przez rozmowę o tym, co czują.
- Przyszłość oznacza dla nich niepewność. Za szczególnie ważne kompetencje uznają elastyczność, krytyczne myślenie i komunikację. Szkołę doceniają nie tyle za same lekcje, ile za relacje, projekty i doświadczenia społeczne.
- AI traktują przede wszystkim praktycznie – jako pomoc w nauce i szukaniu informacji. Prawie wszyscy badani odrzucali natomiast sztuczną inteligencję jako substytut prawdziwego wsparcia emocjonalnego.
- Nie chcą być sprowadzani do telefonu. Młodzi podkreślają, że poza światem cyfrowym mają przyjaźnie, zainteresowania, plany i własny sposób patrzenia na rzeczywistość. Chcą, aby dorośli próbowali zrozumieć warunki, w których dziś dorastają, zamiast oceniać ich wyłącznie przez doświadczenia poprzednich pokoleń.
Najważniejszy wniosek raportu może być więc bardzo prosty: zanim zaczniemy diagnozować Pokolenie Alfa, warto je zapytać i wysłuchać. Telefon jest częścią ich świata, ale nie wyjaśnia wszystkiego. Za ekranem pozostają relacje, szkoła, presja, marzenia i pytanie o przyszłość.
Zapoznaj się z pełnym raportem „Alpha Insights. Raport o Pokoleniu Alfa”, Fundacja Półtorej Minuty, Warszawa 2026.